Leerdag Participatietafel Energie

Akoesticum, Ede

Wat: Leerdag over ‘Samenwerken in participatieprocessen in de lokale energietransitie’.
Georganiseerd vanuit de Participatietafel Energie (PTE) van het Kennisprogramma DuurzaamDoor, RVO
Waar: Akoesticum, Ede
Wanneer: 8 oktober 2019
 

Programma

09.30 – 10.00: Inloop
10.00 – 11.00: Opening, welkom, toelichting op programma en intro van Christine Bleijenberg – onderzoeker en verbonden aan lectoraat van de Hogeschool Utrecht
11.00 – 12.30:  Eerste ronde deelsessies:

  • Participatie van bewoners bij de RES (Deep Democracy)
  • Participatie van bewoners aardgasvrije wijken (Opstellingen)
  • Participatie van marktpartijen (Stakeholders en belangen)

12.30 – 13.30: Lunch en wandelen
13.30 – 15.00: Tweede ronde deelsessies:

  • Participatie van bewoners bij de RES (Opstellingen)
  • articipatie van bewoners bij aardgasvrije wijken (Stakeholders en belangen)
  • Participatie van marktpartijen (Deep Democracy)

15.00 – 16.00: Afsluiting met Jacqueline van Dongen wethouder leefomgeving, klimaat en wonen, van de gemeente Zwijndrecht + borrel
16.00 – 17.00: Borrel en napraat

Sprekers

Christine Bleijenberg zal als spreker de dag openen. Ze is als onderzoeker verbonden aan het lectoraat van de Hogeschool Utrecht en biedt ons handvatten voor goede gesprekken. Dit doet ze  op basis van haar promotieonderzoek naar face-to-face contacten tussen bewoners en gemeente. Ook heeft ze onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van een duurzaam energielandschap in Utrecht waar ze ons in zal meenemen.

Jacqueline van Dongen, wethouder leefomgeving, klimaat en wonen, van de gemeente Zwijndrecht en verantwoordelijk voor de lokale energietransitie, sluit met ons de dag af door haar bespiegelingen met ons te delen.

Deelsessies

Doel van de deelsessies is dat we begrijpen wat er speelt in de samenwerking en wat helpt bij het verbeteren van de samenwerking en de participatieprocessen. Er is ook ruime gelegenheid om de vraagstukken en dilemma’s die je tegenkomt in participatieprocessen in de energietransitie in te brengen.

Je kunt aan beide rondes (voor en na de lunchpauze) deelnemen en kiezen voor een van de drie geboden deelsessies. Vlak voor de start van de eerste deelsessie is er gelegenheid je in te schrijven voor beide deelsessies. We willen de deelnemers graag gelijk verdelen over de sessies. Dus als een sessie vol is, willen we je vragen je voor een andere sessie in te schrijven.

We focussen op 3 thema’s die we met verschillende leermethodes verder uitdiepen zoals in het programma vermeld.

Thema’s

  1. Participatie van bewoners(initiatieven) bij de Regionale Energiestrategie (RES)
    Voor de energietransitie wordt op regionaal niveau gewerkt aan Regionale Energie strategieën (RES). Provincies, gemeenten en waterschappen zijn hard bezig om eind dit jaar een concept RES op te leveren. Daarbij betrekken ze maatschappelijke organisaties in de regio en waar mogelijk bewoners.

    Bewonersparticipatie bij de RES is nog niet zo eenvoudig, blijkt uit de praktijk. Zo is er de vraag wat het juiste moment is om hen te betrekken. Vroeg in het proces zodat ze nog mee kunnen denken, of later omdat het dan voor de meeste bewoners pas relevant wordt. Zoals bij de locatiekeuze van een duurzaam energieproject in de eigen woonomgeving.

    Wat kunnen we leren van voorbeelden uit de praktijk en welke ideeën en inzichten helpen ons verder?
     
  2. Participatie van bewoners(initiatieven) bij de transitie naar aardgasvrije wijken
    In verschillende gemeenten zijn er diverse actieve bewonersinitiatieven die (willen) bijdragen aan de transitie naar aardgasvrije wijken. Tegelijkertijd zijn veel gemeenten actief in het ontwikkelen van 'Transitievisies Warmte en uitvoeringsplannen' op wijkniveau.

    In de praktijk blijkt het lastig om elkaar te vinden in de samenwerking. Gemeenten worstelen met de rol die bewoners(initiatieven) in hun plannen kunnen spelen. En bewoners(initiatieven) lopen tegen barrières op bij gemeenten en andere overheidsinstanties om hun plannen te realiseren.  

    Wat gebeurt er precies in de onderlinge samenwerking? En hoe kunnen ze elkaar vinden en versterken?
     
  3. Markt: participatie van marktpartijen in de lokale energietransitie
    Naast overheden en bewoners, spelen ook private marktpartijen een rol in de participatieprocessen rond de RESsen, warmtevisies en wijkplannen. Denk aan netbeheerders, energiebedrijven, maar ook de bouwsector en vastgoedpartijen die de plannen (deels) moeten uitvoeren.

    Op welk moment en op welke wijze betrek je deze partijen? Ze hebben belangrijke kennis in huis maar ook hun eigen belangen die niet altijd in lijn liggen met de belangen van overheid en bewoners. Hoe ga je hier mee om?

Leermethodes

  1. Deep Democracy
    Als verschillende partijen met elkaar samenwerken zoals in de
    participatietrajecten in de energietransitie speelt er vaak van alles mee wat een effectieve samenwerking in de weg staat. Zo is bijvoorbeeld onduidelijk wie het voor het zeggen heeft of voelt één van de stakeholders zich niet gehoord. Vaak worden dit soort gedachten en gevoelens niet uitgesproken wat zorgt voor onderlinge spanningen. Deep Democracy is een innovatieve en zeer krachtige methode die ervoor zorgt dat wél alles gezegd kan worden. Hierdoor weten partijen beter hoe ze met elkaar om kunnen gaan en groeit daarmee het vertrouwen.
     
  2. Opstellingen
    In deze deelsessie bekijken we de samenwerking tussen partijen in de lokale energietransitie vanuit systemisch perspectief. Dit betekent dat je naar de samenwerking kijkt als een systeem. In dit systeem worden verhoudingen en patronen tussen mensen zichtbaar. Hoe meer inzicht je in deze patronen, hoe meer materiaal je in handen hebt om de samenwerking te verbeteren. Dilemma’s die in deze deelsessie ingebracht kunnen worden, onderzoeken we middels een opstelling.
     
  3. Belangen en stakeholders
    Het betrekken van stakeholders en het identificeren van hun belangen is een belangrijke stap in participatietrajecten. De manier waarop is bepalend voor het succes van een participatietraject. In deze deelsessie wordt op basis van ‘waarderend onderzoek’ (Appreciative Inquiry) een gesprek gesimuleerd waarbij het onderwerp ‘participatie in energieprojecten’ centraal staat.

    Het uitgangspunt van waarderend onderzoeken is dat een systeem zich positief ontwikkelt, zodra mensen gezamenlijk gaan onderzoeken wat er werkt, en wat ze graag willen voor de toekomst. Op basis van die gesprekken gaan betrokkenen manieren verkennen om sterktes verder in te zetten, en stappen te zetten in de richting van de toekomst die ze samen de moeite waard vinden.

Achtergrond Participatietafel Energie (PTE)

De Participatietafel Energie maakt onderdeel uit van het kennisprogramma Duurzaam Door en wil leren over participatie in de lokale energietransitie en doet dit samen met betrokkenen uit de 6 O’s.  De 6 O’s staan voor: Ondernemers, Onderwijs, Onderzoek, Overheid (Rijks- en decentraal) en Onderop ( burgers, lokale bewonersinitiatieven).

We zien vanuit de PTE dat het samenwerken tussen de 6 O’s, gericht op het versnellen van de energietransitie, als lastig wordt ervaren. Zo is er tijdsdruk vanuit de politiek en onduidelijkheid over waar het heen moet en wie het voor het zeggen heeft. En dat in een speelveld met verschillende stakeholders met eigen belangen die elkaars taal niet altijd verstaan.

Aanmelden

Meld u aan voor de Leerdag van de Participatietafel Energie.
Let op: het aantal deelnemers is beperkt.