Hoe circulair is het onderwijs in Fryslân en Noord-Nederland?

Schoolklas

In het programma DuurzaamDoor Fryslân is het project het project ‘Inspireren voor circulair leven’ uitgevoerd. Hoe kunnen onderwijs en mkb de krachten bundelen voor een circulaire economie?

Het projectteam onderzocht circulaire economie-initiatieven per onderwijsfase. Circulaire economie heeft hierbij een brede definitie, met inbegrip van thema’s als 'duurzaamheid', 'afval' en 'energiebesparing'.

 

Circulaire economie per onderwijsfase

De inbedding van circulaire economie in het onderwijs verschilt per onderwijsfase. Er is geen voortdurende aandacht voor.

Basisonderwijs
De mogelijke rol van het basisonderwijs is vooral die van:

  • de eerste kennismaking met het onderwerp
  • zorg voor bewustwording van de eigen leefomgeving
  • het gedrag dat nodig is om die duurzaam te houden

Voortgezet onderwijs
Dit krijgt geen vervolg in het voortgezet onderwijs. Incidenteel zijn er wel duurzaamheidsprojecten. Ook in het beroepsgerichte vmbo is de aandacht voor duurzaamheid en circulaire economie nog fragmentarisch.

Middelbaar en hoger beroepsonderwijs
In het middelbaar en hoger beroepsonderwijs blijkt juist dat het aantal activiteiten rond duurzaamheid op de scholen toeneemt. Dit is de onderwijsfase waarin leerlingen dichter bij de arbeidsmarkt komen. Wel zijn er verschillen in ontwikkeling van de mbo- en hbo-instellingen en de diverse beroepsopleidingen. Hier zien we grote behoefte aan ondersteuning en vervolgactiviteiten.

Universitair onderwijs
Bij de Rijksuniversiteit Groningen komen circulaire economie en duurzaamheid naar voren als belangrijke thema’s. Ze komen terug in diverse studierichtingen en onderzoekscentra.

Ondersteuning en bewustwording

De onderzochte onderwijsinstellingen in Fryslân en Noord-Nederland willen graag met circulaire economie en duurzaamheid aan de slag. Zij kunnen dit niet alleen. Zij hebben behoefte aan ondersteuning voor het bewustwordingsproces bij leerlingen en docenten. Daarnaast moeten docenten zich bijscholen. Ook is er behoefte aan ondersteuning voor samenwerking en kennisdeling binnen het regionale onderwijs. Onderwijs, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden moeten elkaar daarin ontmoeten.

Hoe kunnen onderwijs en mkb de krachten bundelen?

Het bedrijfsleven is een belangrijke motor voor het inbedden van circulaire economie in de samenleving. Dit geldt zeker voor het midden- en kleinbedrijf (mkb). Bij het beroepsonderwijs liggen hiervoor op korte termijn belangrijke kansen. Ons onderzoek toont dat een overkoepelende aanpak door de gehele onderwijskolom leerlingen beter voorbereidt op een baan in de circulaire economie.

Maatschappelijke organisaties

Onderwijs en bedrijfsleven kunnen gebruik maken van maatschappelijke organisaties met doelstellingen voor circulaire economie en duurzaamheid. Zij hebben veel kennis en (proces)ervaring in het promoten en organiseren van inzet op duurzaamheid. GroenGelinkt is een van die organisaties die hieraan een bijdrage kan leveren.

Lees het rapport Parels zonder ketting met daarin de voornaamste aanbevelingen.